جوان آنلاین: پژوهشگران هشدار میدهند زمین به نقاط بحرانی اقلیمی نزدیک شده است؛ آستانههایی که عبور از آنها میتواند تغییرات برگشتناپذیر ایجاد کند و سناریوی «زمین گلخانهای» را رقم بزند. افزایش دما تا حدود ۵درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی میتواند بخشهایی از جهان را برای زندگی انسان بهشدت نامساعد کند.
پژوهشگران حوزه اقلیم هشدار میدهند روند کنونی گرمایش جهانی میتواند زمین را در آینده نهچندان دور به محیطی بهشدت نامساعد برای زندگی انسان و بسیاری از گونههای زیستی تبدیل کند.
نتایج یک تحلیل علمی تازه نشان میدهد برخی از اجزای حیاتی سیستم اقلیمی زمین به «نقاط بحرانی» نزدیک شدهاند؛ آستانههایی که عبور از آنها میتواند تغییراتی برگشتناپذیر ایجاد کند.
بر اساس این پژوهش، بخشهایی مانند صفحههای یخی گرینلند و غرب قطب جنوب، لایههای یخ دائمی (پریفراست) در مناطق سردسیری و جنگلهای بارانی آمازون در معرض تغییرات ساختاری جدی قرار دارند. عبور از هر یک از این نقاط میتواند زنجیرهای از واکنشها را در سیستم اقلیمی فعال کند و به تشدید گرمایش جهانی منجر شود.
گازهای گلخانهای مهمترین دلیل افزایش گرمایش جهانی
کارشناس هواشناسی کشور در گفتوگو با «جوان» مهمترین علت گرمایش جهانی را وجود گازهای گلخانهای عنوان کرد و گفت: در گزارشهای جهانی و براساس تحقیقات محققان، گازهای گلخانهای مهمترین علت افزایش گرمایش جهانی محسوب میشوند.
احد وظیفه افزود: این گازهای گلخانهای عمدتاً ناشی از سوختهای فسیلی مانند نفت و گاز هستند زیرا این سوختها باعث ایجاد ذرات در هوا میشوند که غلظت این آلایندهها بهخصوص دیاکسید کربن و متان باعث ایجاد ترکیبات نیتروژنی، ناکسا، NO۲ و NO۳ میشود که همین امر باعث بالا رفتن دمای ۲/۱ تا ۵/۱ درجه سانتیگراد هوا شده است. وی ادامه داد: حدود ۱۰۰ الی ۱۵۰ سال پیش میزان SO۲ در حجم هوا حدود ۲۷۰ پیپیام بود ولی در حال حاضر به بیش از ۴۲۰ رسیده است و مهمترین دلیل آن حبس گرما در زمین به دلیل وجود گازهای گلخانهای است.
وظیفه با ابراز تأسف از اینکه همچنان استفاده از سوختهای فسیلی در جهان ادامه دارد، عنوان کرد: متأسفانه روند صعودی استفاده از گازهای گلخانهای در جهان بهرغم اینکه بسیاری از کشورها به سراغ انرژی پاک رفتهاند همچنان ادامه دارد و این امر تولید گازهای گلخانهای را افزایش داده است.
اقیانوس آرام قطب اصلی تغییرات آبوهوایی در جهان
وی با بیان اینکه اقیانوس آرام بر شرایط آب و هوای جهانی تأثیرگذار است، تصریح کرد: این اقیانوس پهنه وسیعی از آب جهان را در بر میگیرد که میتواند بر افزایش یا کاهش گرمای جهانی تأثیرگذار باشد و در این بین وضعیت آب و هوایی النینو و لانینا بر شرایط گرما یا سرمای آب اقیانوس آرام بسیار تأثیرگذار است، به طوری که میتواند تا حدود ۲/۰ درجه بر گرما یا سرمای هوا تأثیرگذار باشد.
وی با اشاره به اینکه پدیده النینو و لانینا نیز بر میزان دمای هوا تأثیرگذار است، بیان کرد: در وضعیت النینو دمای آب اقیانوس آرام نسبت به شرایط میانگین اندکی خنکتر است که حدود ۵/۱ تا ۲ درجه سانتیگراد در این وضعیت آب اقیانوس از میزان نرمال یا متوسط بلندمدت سردتر میشود که این سرما در پهنه وسیعی از اقیانوس بهخصوص مناطق مرکزی تا شرقی و سواحل غربی امریکا احساس میشود.
وظیفه گفت: النینو و لانینا از جمله پدیدههای جوی، اقیانوسی و حاصل فرآیندهای پیچیدهای هستند که تحت تأثیر انرژی تابشی خورشید به گردش در میآیند و بخش بزرگی از منطقه حاره را مستقیماً تحت تأثیر خود قرار میدهند. هواشناسان و اقیانوسشناسان جهان در سالهای اخیر مطالعات زیاد و دقیقی در مورد مکانیزم ایجاد النینو و تأثیرات متقابل جو و اقیانوس انجام دادهاند.
وی در این زمینه گفت: پدیده النینو و لانینا وابسته به آب اقیانوسها است که در تعامل با هوا تحت تأثیر قرار میگیرد، در واقع محل رخداد این دو پدیده در اقیانوس آرام است که البته اثرات آن در اقیانوس هند هم گاهی اوقات دیده میشود و دارای دو فاز گرم و سرد میباشد. احد وظیفه در این ارتباط افزود: نوسان بین النینو و لانینا دارای یک دوره سه تا هفتساله است و گاهی در این بین یک شرایط خنثی نیز به وجود میآید، معمولاً پدیدههای النینو یکساله و برخی اوقات نیز خنثی هستند، ولی در طی سالهای گذشته دو دوره لانینا را پشت سر گذاشتیم که پشت سر هم سه سال طول کشید.
وی ادامه داد: وقتی پدیده النینو به لانینا انتقال مییابد گردشهای هوا در ترازهای پایین جو و هم بالای جو تغییر میکند، یعنی بین شرایط النینو و لانینا گردش هوا در سطوح زیرین جو و سطوح بالا و همچنین امواج هواشناسی دچار تغییر میشوند، سال گذشته سال النینو و فاز گرم اقیانوس آرام بود ولی در حال حاضر جو در شرایط خنثی میباشد.
وظیفه اضافه کرد: یعنی بیهنجاریهای دمایی آب که در سال گذشته در زمستان به ۲ درجه رسید، هماکنون در بسیاری از مناطق به شرایط نرمال رسیده و در برخی از مناطق هم به نیم درجه گرمتر از حد نرمال رسیده است، انتظار میرود به احتمال زیاد تا ماههای زمستان به شرایط لانینا برسد، البته قطعیتی در این زمینه وجود ندارد به دلیل اینکه سازوکاری که بین دو پدیده النینو و لانینا وجود دارد هنوز به درستی شناخته نشده است. وی گفت: علت مهم بودن دو پدیده لانینا و النینو به دلیل این است که دمای آب را نشان میدهند و ضمن اینکه این تغییرات دمای آب در شرایط هوایی نیز تأثیرگذار است و از ماهها قبل نیز قابل پیشبینی میباشد. بنابراین یک شرایط مرزی را برای آب تعیین میکند که به نوعی سیستمها و الگوهای جوی را در بلندمدت، یعنی در بازه زمانی ماه تا فصل تحت تأثیر قرار میدهد.
کارشناس هواشناسی اضافه کرد: این میزان گرمای به وجود آمده باعث میشود برخی نقاط از جهان با گرمای فراتر از نرمال روبهرو شوند.
هشدارهای سازمان جهانی هواشناسی از افزایش ۵/۱ درجهای دمای هوا
وی با توجه به هشدارهای سازمان جهانی هواشناسی افزود: متأسفانه گرمایش جهانی ۲/۱ تا ۵/۱ درجه سانتیگراد طی ۱۰۰ الی ۱۵۰ سال گذشته باعث شده تا کارشناسان جهانی هواشناسی هشدارهایی را در ارتباط با بالارفتن دمای کره زمین بدهند.
وظیفه با اشاره به اثرات گرمایش جهانی گفت: هر درجه افزایش گرما باعث میشود حدود ۷ درصد تبخیر در کره زمین افزایش یابد و این تبخیر بر میزان آبهای سطح زمین تأثیرگذار است و البته گیاهان و خاک نیز آب بیشتری باید تبخیر کنند و مسلماً این امر بر کاهش آب تأثیر خواهد داشت.
ذوب شدن یخچالهای دائمی و کاهش آب شیرین در جهان
وی ادامه داد: ذوب شدن یخها در مناطق قطبی و کوهستانی یکی دیگر از اثرات گرمایش جهانی محسوب میشود و این موضوع باعث کاهش حجم یخچالهای دائمی و ذوب شدن بیشتر یخها میشود، متأسفانه طی سالهای اخیر بر اثر گرمای هوا مناطق کوهستانی هیمالیا که به عنوان قطب سوم کره زمین شناخته میشود با کاهش کمسابقه یخ مواجه بوده است.
این کارشناس اضافه کرد: کاهش آب شیرین در جهان یکی دیگر از اثرات گرمایش جهانی است. وقتی یخچالهای مناطق کوهستانی و قطبی آب شوند مسلماً از طریق رودخانهها دفع شده و از دسترس خارج میشوند و این امر باعث میشود میزان آب شیرین در جهان کم شود.
تغییر اقلیم در جهان بر اثر افزایش گرمایش جهانی
وی با اشاره به بحث تغییر اقلیم عنوان کرد: تغییر اقلیم نیز بر اثر ایجاد گرمایش جهانی ایجاد میشود، در کنار آن توسعه شهرنشینی، تغییراتی که در محیط زیست به وجود آمده است مانند از بین رفتن جنگلها، توسعه بیابانها و کاهش آب تالابها و رودخانهها باعث میشود تا محیط اطراف ما گرمتر شود و شدت تبخیر بالا رود.
وظیفه بیان کرد: وقتی تبخیر بالا رود مسلماً بارشها نیز کاهش مییابد و این موضوع باعث افزایش گرد و خاک و خسارتهای جبرانناپذیر به کشاورزی و زنجیره غذایی در جهان میشود.
هشدار کارشناسان جهانی هواشناسی، افزایش گرمای هوا تا ۵/۶ درجه
وی گفت: کارشناسان هواشناسی جهانی سناریوهای مختلفی را بر اثر افزایش گرمایش جهانی تصور کردهاند و به نظر میرسد که در خوشبینانهترین حالت تا پایان قرن میلادی جاری که حدود ۷۵ سال دیگر است، زمین حدود ۶/۲ درجه سانتیگراد گرمتر میشود.
کارشناس هواشناسی کشور افزود:، اما در بدبینانهترین حالت زمین در سالهای پیش رو حدود ۵/۴ تا ۵/۶ درجه سانتیگراد گرمتر میشود که این امر یک فاجعه بزرگ محسوب میشود و مسلماً تغییرات بزرگی در آب و هوا و اقلیم کره زمین ایجاد خواهد کرد.
پژوهشگران معتقدند هنوز امکان جلوگیری از بدترین سناریوها وجود دارد، اما این امر مستلزم کاهش سریع و گسترده انتشار گازهای گلخانهای، کنار گذاشتن وابستگی به سوختهای فسیلی و اجرای سیاستهای اقلیمی قاطع در سطح جهانی است.
به گفته دانشمندان، تأخیر بیشتر در اقدام میتواند عبور از برخی آستانههای بحرانی را اجتنابناپذیر کند؛ آستانههایی که در صورت فعال شدن، بازگرداندن شرایط به وضعیت پایدار پیشین بسیار دشوار یا حتی غیرممکن خواهد بود. پژوهشگران هشدار میدهند زمین به نقاط بحرانی اقلیمی نزدیک شده است؛ آستانههایی که عبور از آنها میتواند تغییرات برگشتناپذیر ایجاد کند و سناریوی «زمین گلخانهای» را رقم بزند. افزایش دما تا حدود ۵درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی میتواند بخشهایی از جهان را برای زندگی انسان بهشدت نامساعد کند.
پژوهشگران حوزه اقلیم هشدار میدهند روند کنونی گرمایش جهانی میتواند زمین را در آینده نهچندان دور به محیطی بهشدت نامساعد برای زندگی انسان و بسیاری از گونههای زیستی تبدیل کند.
نتایج یک تحلیل علمی تازه نشان میدهد برخی از اجزای حیاتی سیستم اقلیمی زمین به «نقاط بحرانی» نزدیک شدهاند؛ آستانههایی که عبور از آنها میتواند تغییراتی برگشتناپذیر ایجاد کند.
بر اساس این پژوهش، بخشهایی مانند صفحههای یخی گرینلند و غرب قطب جنوب، لایههای یخ دائمی (پریفراست) در مناطق سردسیری و جنگلهای بارانی آمازون در معرض تغییرات ساختاری جدی قرار دارند. عبور از هر یک از این نقاط میتواند زنجیرهای از واکنشها را در سیستم اقلیمی فعال کند و به تشدید گرمایش جهانی منجر شود.
گازهای گلخانهای مهمترین دلیل افزایش گرمایش جهانی
کارشناس هواشناسی کشور در گفتوگو با «جوان» مهمترین علت گرمایش جهانی را وجود گازهای گلخانهای عنوان کرد و گفت: در گزارشهای جهانی و براساس تحقیقات محققان، گازهای گلخانهای مهمترین علت افزایش گرمایش جهانی محسوب میشوند.
احد وظیفه افزود: این گازهای گلخانهای عمدتاً ناشی از سوختهای فسیلی مانند نفت و گاز هستند زیرا این سوختها باعث ایجاد ذرات در هوا میشوند که غلظت این آلایندهها بهخصوص دیاکسید کربن و متان باعث ایجاد ترکیبات نیتروژنی، ناکسا، NO۲ و NO۳ میشود که همین امر باعث بالا رفتن دمای ۲/۱ تا ۵/۱ درجه سانتیگراد هوا شده است. وی ادامه داد: حدود ۱۰۰ الی ۱۵۰ سال پیش میزان SO۲ در حجم هوا حدود ۲۷۰ پیپیام بود ولی در حال حاضر به بیش از ۴۲۰ رسیده است و مهمترین دلیل آن حبس گرما در زمین به دلیل وجود گازهای گلخانهای است.
وظیفه با ابراز تأسف از اینکه همچنان استفاده از سوختهای فسیلی در جهان ادامه دارد، عنوان کرد: متأسفانه روند صعودی استفاده از گازهای گلخانهای در جهان بهرغم اینکه بسیاری از کشورها به سراغ انرژی پاک رفتهاند همچنان ادامه دارد و این امر تولید گازهای گلخانهای را افزایش داده است.
اقیانوس آرام قطب اصلی تغییرات آبوهوایی در جهان
وی با بیان اینکه اقیانوس آرام بر شرایط آب و هوای جهانی تأثیرگذار است، تصریح کرد: این اقیانوس پهنه وسیعی از آب جهان را در بر میگیرد که میتواند بر افزایش یا کاهش گرمای جهانی تأثیرگذار باشد و در این بین وضعیت آب و هوایی النینو و لانینا بر شرایط گرما یا سرمای آب اقیانوس آرام بسیار تأثیرگذار است، به طوری که میتواند تا حدود ۲/۰ درجه بر گرما یا سرمای هوا تأثیرگذار باشد.
وی با اشاره به اینکه پدیده النینو و لانینا نیز بر میزان دمای هوا تأثیرگذار است، بیان کرد: در وضعیت النینو دمای آب اقیانوس آرام نسبت به شرایط میانگین اندکی خنکتر است که حدود ۵/۱ تا ۲ درجه سانتیگراد در این وضعیت آب اقیانوس از میزان نرمال یا متوسط بلندمدت سردتر میشود که این سرما در پهنه وسیعی از اقیانوس بهخصوص مناطق مرکزی تا شرقی و سواحل غربی امریکا احساس میشود.
وظیفه گفت: النینو و لانینا از جمله پدیدههای جوی، اقیانوسی و حاصل فرآیندهای پیچیدهای هستند که تحت تأثیر انرژی تابشی خورشید به گردش در میآیند و بخش بزرگی از منطقه حاره را مستقیماً تحت تأثیر خود قرار میدهند. هواشناسان و اقیانوسشناسان جهان در سالهای اخیر مطالعات زیاد و دقیقی در مورد مکانیزم ایجاد النینو و تأثیرات متقابل جو و اقیانوس انجام دادهاند.
وی در این زمینه گفت: پدیده النینو و لانینا وابسته به آب اقیانوسها است که در تعامل با هوا تحت تأثیر قرار میگیرد، در واقع محل رخداد این دو پدیده در اقیانوس آرام است که البته اثرات آن در اقیانوس هند هم گاهی اوقات دیده میشود و دارای دو فاز گرم و سرد میباشد. احد وظیفه در این ارتباط افزود: نوسان بین النینو و لانینا دارای یک دوره سه تا هفتساله است و گاهی در این بین یک شرایط خنثی نیز به وجود میآید، معمولاً پدیدههای النینو یکساله و برخی اوقات نیز خنثی هستند، ولی در طی سالهای گذشته دو دوره لانینا را پشت سر گذاشتیم که پشت سر هم سه سال طول کشید.
وی ادامه داد: وقتی پدیده النینو به لانینا انتقال مییابد گردشهای هوا در ترازهای پایین جو و هم بالای جو تغییر میکند، یعنی بین شرایط النینو و لانینا گردش هوا در سطوح زیرین جو و سطوح بالا و همچنین امواج هواشناسی دچار تغییر میشوند، سال گذشته سال النینو و فاز گرم اقیانوس آرام بود ولی در حال حاضر جو در شرایط خنثی میباشد.
وظیفه اضافه کرد: یعنی بیهنجاریهای دمایی آب که در سال گذشته در زمستان به ۲ درجه رسید، هماکنون در بسیاری از مناطق به شرایط نرمال رسیده و در برخی از مناطق هم به نیم درجه گرمتر از حد نرمال رسیده است، انتظار میرود به احتمال زیاد تا ماههای زمستان به شرایط لانینا برسد، البته قطعیتی در این زمینه وجود ندارد به دلیل اینکه سازوکاری که بین دو پدیده النینو و لانینا وجود دارد هنوز به درستی شناخته نشده است. وی گفت: علت مهم بودن دو پدیده لانینا و النینو به دلیل این است که دمای آب را نشان میدهند و ضمن اینکه این تغییرات دمای آب در شرایط هوایی نیز تأثیرگذار است و از ماهها قبل نیز قابل پیشبینی میباشد. بنابراین یک شرایط مرزی را برای آب تعیین میکند که به نوعی سیستمها و الگوهای جوی را در بلندمدت، یعنی در بازه زمانی ماه تا فصل تحت تأثیر قرار میدهد.
کارشناس هواشناسی اضافه کرد: این میزان گرمای به وجود آمده باعث میشود برخی نقاط از جهان با گرمای فراتر از نرمال روبهرو شوند.
هشدارهای سازمان جهانی هواشناسی از افزایش ۵/۱ درجهای دمای هوا
وی با توجه به هشدارهای سازمان جهانی هواشناسی افزود: متأسفانه گرمایش جهانی ۲/۱ تا ۵/۱ درجه سانتیگراد طی ۱۰۰ الی ۱۵۰ سال گذشته باعث شده تا کارشناسان جهانی هواشناسی هشدارهایی را در ارتباط با بالارفتن دمای کره زمین بدهند.
وظیفه با اشاره به اثرات گرمایش جهانی گفت: هر درجه افزایش گرما باعث میشود حدود ۷ درصد تبخیر در کره زمین افزایش یابد و این تبخیر بر میزان آبهای سطح زمین تأثیرگذار است و البته گیاهان و خاک نیز آب بیشتری باید تبخیر کنند و مسلماً این امر بر کاهش آب تأثیر خواهد داشت.
ذوب شدن یخچالهای دائمی و کاهش آب شیرین در جهان
وی ادامه داد: ذوب شدن یخها در مناطق قطبی و کوهستانی یکی دیگر از اثرات گرمایش جهانی محسوب میشود و این موضوع باعث کاهش حجم یخچالهای دائمی و ذوب شدن بیشتر یخها میشود، متأسفانه طی سالهای اخیر بر اثر گرمای هوا مناطق کوهستانی هیمالیا که به عنوان قطب سوم کره زمین شناخته میشود با کاهش کمسابقه یخ مواجه بوده است.
این کارشناس اضافه کرد: کاهش آب شیرین در جهان یکی دیگر از اثرات گرمایش جهانی است. وقتی یخچالهای مناطق کوهستانی و قطبی آب شوند مسلماً از طریق رودخانهها دفع شده و از دسترس خارج میشوند و این امر باعث میشود میزان آب شیرین در جهان کم شود.
تغییر اقلیم در جهان بر اثر افزایش گرمایش جهانی
وی با اشاره به بحث تغییر اقلیم عنوان کرد: تغییر اقلیم نیز بر اثر ایجاد گرمایش جهانی ایجاد میشود، در کنار آن توسعه شهرنشینی، تغییراتی که در محیط زیست به وجود آمده است مانند از بین رفتن جنگلها، توسعه بیابانها و کاهش آب تالابها و رودخانهها باعث میشود تا محیط اطراف ما گرمتر شود و شدت تبخیر بالا رود.
وظیفه بیان کرد: وقتی تبخیر بالا رود مسلماً بارشها نیز کاهش مییابد و این موضوع باعث افزایش گرد و خاک و خسارتهای جبرانناپذیر به کشاورزی و زنجیره غذایی در جهان میشود.
هشدار کارشناسان جهانی هواشناسی، افزایش گرمای هوا تا ۵/۶ درجه
وی گفت: کارشناسان هواشناسی جهانی سناریوهای مختلفی را بر اثر افزایش گرمایش جهانی تصور کردهاند و به نظر میرسد که در خوشبینانهترین حالت تا پایان قرن میلادی جاری که حدود ۷۵ سال دیگر است، زمین حدود ۶/۲ درجه سانتیگراد گرمتر میشود.
کارشناس هواشناسی کشور افزود:، اما در بدبینانهترین حالت زمین در سالهای پیش رو حدود ۵/۴ تا ۵/۶ درجه سانتیگراد گرمتر میشود که این امر یک فاجعه بزرگ محسوب میشود و مسلماً تغییرات بزرگی در آب و هوا و اقلیم کره زمین ایجاد خواهد کرد.
پژوهشگران معتقدند هنوز امکان جلوگیری از بدترین سناریوها وجود دارد، اما این امر مستلزم کاهش سریع و گسترده انتشار گازهای گلخانهای، کنار گذاشتن وابستگی به سوختهای فسیلی و اجرای سیاستهای اقلیمی قاطع در سطح جهانی است.
به گفته دانشمندان، تأخیر بیشتر در اقدام میتواند عبور از برخی آستانههای بحرانی را اجتنابناپذیر کند؛ آستانههایی که در صورت فعال شدن، بازگرداندن شرایط به وضعیت پایدار پیشین بسیار دشوار یا حتی غیرممکن خواهد بود.
